Osim testova kojima se ispituje opšta intelektualna sposobnost, postoji čitav niz testova kojima se utvrđuju specifične sposobnosti ili faktori, odnosno primarne sposobnosti kandidata. Riječ je o testovima koji su usmereni na istraživanje užih segmenata intelekta, važnih za obavljanje specifičnih poslova i zadataka. U mnoštvu takvih testova posebnu pažnju zaslužuju:

• testovi perceptivnih sposobnosti, odnosno faktora, usmjereni na otkrivanje brzine kojom testirano lice tačno identifikuje oblike i uočava male sličnosti i razlike među njima ili sposobnosti da se na osnovu malog broja opaženih detalja brzo i tačno prepoznaju predmeti;
• testovi specijalnih sposobnosti, usmjereni na utvrđivanje sposobnosti zamišljanja i predočavanja objekata u prostoru i određivanja njihovih odnosa, što je važna pretpostavka za uspješno bavljenje konstrukcijskim poslovima (mašine, alati, instrumenti), dizajniranjem, dekoracijom, arhitekturom, umjetnošću, mehaničarskim poslovima i drugim poslovima pri čijem obavljanju je neophodno trodimenzionalno sagledavanje objekata, odnosno predmeta;
• testovi numeričkih sposobnosti, usmjereni na utvrđivanje sposobnosti brzog i lakog razumjevanja govornih simbola i sposobnosti da se misao lako i brzo izrazi riječima, odnosno sposobnosti da se reči efikasno upotrebljavaju i dobro razumiju u procesu mišljenja i komuniciranja (numerička brzina “je potrebna knjigovođama, blagajnicima, revizorima, raznim kontrolorima, normircima i slično”);
• testovi verbalnih sposobnosti, usmjereni na utvrđivanje sposobnosti brzog i lakog razumjevanja govornih simbola i sposobnosti da se misao izrazi rječima lako i brzo, odnosno sposobnosti da se riječi pravilno upotrebljavaju i dobro razumiju u procesu mišljenja i komuniciranja (navedene sposobnosti su važne za pisanje i razumjevanje svih oblika izveštaja, analiza, informacija i drugih materijala, kao i za razumjevanje i korišćenje drugih sredstava komuniciranja;
• testovi verbalne fluentnosti, odnosno rječitosti, služe za utvrđivanje opštih verbalnih sposobnosti, lakoće upotrebe riječi i bogatstva govora (takve sposobnosti su veoma važne za uspješno obavljanje menadžerskih poslova, poslova prodaje, profesorskih i nastavničkih poslova, poslova koji se tiču odnosa s javnošću i drugih važnih poslova koji iziskuju prezentiranje projekata, pregovaranje i slično).

Foto: sxc.hu